Κατηγορία: Πλάτων σε 80 λήμματα

Γεώργιος Γεμιστός (Πλήθων)

Βυζαντινός φιλόσοφος (περ.1360-1454), ίσως ο σημαντικότερος της ύστερης βυζαντινής περιόδου. Είχε καλή θεολογική και φιλοσοφική μόρφωση, γνώρισε τη λατινική σκέψη και πιθανώς τον ιουδαϊσμό και το Ισλάμ, και είχε εξέχοντες μαθητές, όπως ο Βησσαρίων. Υπήρξε σύμβουλος ηγεμόνων στον Μυστρά, προτείνοντας κοινωνικές και πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Συμμετείχε στη Σύνοδο της Φερράρας-Φλωρεντίας κρατώντας ανθενωτική στάση. Το φιλοσοφικό και επιστημονικό έργο του Πλήθωνα είναι σημαντικό, όπως και η επίδρασή του στους Έλληνες λογίους και σε Ιταλούς ανθρωπιστές. Ο Πλήθων γνώριζε καλά το πλατωνικό έργο και είχε επηρεαστεί από τη νεοπλατωνική ερμηνεία του. Κορυφαίο της μακράς αλυσίδας των αρχαίων σοφών θεωρούσε τον Πλάτωνα, στον οποίο καταγράφεται φιλοσοφικά η αποκαλυμμένη αρχέγονη αλήθεια. Στο μεγάλο έργο του Νόμων συγγραφή θεμελιώνει την ἀρίστην πολιτεία του ελληνικού γένους σε μεταφυσική και ηθική βάση που συγκροτείται με (νεο)πλατωνικά υλικά. Η πολιτεία που προτείνει είναι εμπνευσμένη από την πλατωνική, με τριμερή δομή και με πολίτευμα ένα είδος πεφωτισμένης μοναρχίας. Βάση της είναι μια ορθολογική θρησκεία, που συνδυάζει έναν ιδιόρρυθμο (νεο)πλατωνισμό με την αρχαία ελληνική μυθολογία, εμφανίζοντας με μεταφυσικές έννοιες το πολυθεϊστικό πάνθεο και την αυστηρή ενοθεϊστική ιεραρχία. Στην κορυφή της βρίσκεται ο Ζεύς: το πέραν της ουσίας Εν, η ιδέα του Αγαθού, αιώνια και έσχατη αιτία των πάντων. Ο λόγος αποτελεί κριτήριο όλων και μέσω αυτού φτάνουμε στην αλήθεια και την ευδαιμονία• προϋπόθεση είναι η γνώση της φύσης του σύμπαντος και του ανθρώπου και η καλλιέργεια των πολιτικών και των διανοητικών αρετών. Ο άνθρωπος έχει την ικανότητα, ως σύνθεση αθάνατου (ψυχής) και θνητού, να ομοιωθεί στον Θεό. Στο Περὶ ὧν Ἀριστοτέλης πρὸς Πλάτωνα διαφέρεται ο Πλήθων αντιπαρατίθεται στην κυρίαρχη αντίληψη περί ανωτερότητας του Αριστοτέλη και αντιπροτείνει την πλατωνική σκέψη ως συνεκτικότερη και θεία φιλοσοφία, επειδή τονίζει τον υπερβατικό χαρακτήρα του δημιουργού Θεού.

Συγγραφέας: Γιώργος Ζωγραφίδης
Σουχραουάρντι

Σουχραουάρντι

Ιρανός φιλόσοφος του 12ου αιώνα, ιδρυτής της σχολής του...

Ο μύθος του Πρωταγόρα

Ο μύθος του Πρωταγόρα

Στον πλατωνικό διάλογο Πρωταγόρας ο διάσημος σοφιστής...

Οικία του Πρόκλου

Οικία του Πρόκλου

Η λεγόμενη οικία του Πρόκλου είναι μια υστερορωμαϊκή έπαυλη...

Ο μύθος της Ατλαντίδας

Ο μύθος της Ατλαντίδας

Ο πιο διάσημος πλατωνικός μύθος. Περιλαμβάνεται στον Τίμαιο...