O Aριστοτέλης υπήρξε ο σημαντικότερος μαθητής του Πλάτωνα. Γεννήθηκε το 384 στα Στάγειρα της Χαλκιδικής, και από τα 17 του χρόνια εντάχθηκε στην πλατωνική Ακαδημία, όπου έμεινε μέχρι το θάνατο του δασκάλου του. Δεν εκλέχθηκε σχολάρχης της Ακαδημίας, και αφού πέρασε ορισμένα χρόνια στη Λέσβο, στην Μ. Ασία και στη Μακεδονική αυλή, ως δάσκαλος του νεαρού Αλέξανδρου, επέστρεψε στην Αθήνα και ίδρυσε το Λύκειο. Πέθανε στη Χαλκίδα το 322. Τα έργα που δημοσίευσε όσο ζούσε ο Aριστοτέλης χάθηκαν. Έφτασαν όμως στα χέρια μας τα αδημοσίευτα διδακτικά του συγγράμματα, που εκδόθηκαν στη σημερινή τους μορφή τον 1ο αιώνα π.Χ. από τον Ανδρόνικο τον Ρόδιο. Σε όλους τους γνωστικούς τομείς ο Aριστοτέλης έχει καθοριστική συμβολή. Στη φιλοσοφία, επιχειρεί τον επιτυχή συνδυασμό της πλατωνικής φιλοσοφίας με τη φυσική φιλοσοφία των Προσωκρατικών, και εγκαινιάζει τον κλάδο της Λογικής. Στις επιστήμες, θέτει τις βάσεις για τη φυσική, τη χημεία και τη μετεωρολογία, και αναδεικνύει τη σημασία της βιολογίας. H πρακτική του φιλοσοφία, παρότι είναι προσαρμοσμένη στα δεδομένα της ελληνικής πόλης-κράτους, είναι ακόμη επίκαιρη. Συστηματοποιεί τέλος την πρακτική της ρητορικής, και θεμελιώνει τη θεωρία της λογοτεχνίας (την «Ποιητική»). Με δύο λόγια, τα αριστοτελικά συγγράμματα αντιπροσωπεύουν την εγκυκλοπαίδεια των γνώσεων του 4ου αιώνα π.X. O Aριστοτέλης προτείνει μια τριμερή κατάταξη των γνώσεων: η ανθρώπινη γνώση διακρίνεται σε «ποιητική», «πρακτική» και «θεωρητική». Η θεωρητική φιλοσοφία, που περιλαμβάνει τη φυσική, τα μαθηματικά και την «πρώτη φιλοσοφία» (τη μεταφυσική) θεωρείται η ανώτερη ανθρώπινη γνώση. Στη μεταφυσική του ο Αριστοτέλης αρνείται την αυθυπαρξία των Ιδεών και υποστηρίζει ότι τα μόνο όντα που υπάρχουν (οι αριστοτελικές «ουσίες») είναι τα επιμέρους αισθητά όντα, που έχουν και ύλη και μορφή. Η ανθρώπινη γνώση όμως, παρότι ξεκινά από την αίσθηση, είναι γνώση των καθολικών εννοιών (των μορφών, των «ειδών») που ενυπάρχουν στα αισθητά όντα. Ο Αριστοτέλης οφείλει τη μεγάλη του φήμη κυρίως στις φυσικές του θεωρίες, που έγιναν αποδεκτές από όλους τους μεταγενέστερους μέχρι τον 17ο αιώνα (από τους Βυζαντινούς, τους Άραβες και τη μεσαιωνική Δύση). Το αριστοτελικό σύμπαν είναι αγέννητο και αιώνιο, βρίσκεται σε διαρκή κίνηση αλλά διακατέχεται από τάξη, και λειτουργεί με τελεολογικό τρόπο, αφού το κάθε ον τείνει να πραγματώσει την προκαθορισμένη μορφή του.

Συγγραφέας: Βασίλης Κάλφας
Φίλων Αλεξανδρεύς :  «Αθήνα  και Ιερουσαλήμ»

Φίλων Αλεξανδρεύς : «Αθήνα και Ιερουσαλήμ»

Αλεξανδρινός λόγιος και φιλόσοφος εβραϊκής καταγωγής με...

Πλατωνισμός στον 20ό αιώνα: μεταφυσική

Πλατωνισμός στον 20ό αιώνα: μεταφυσική

Η επίδραση του Πλάτωνα στη μεταφυσική του 20ου αιώνα...

Ιππίας Ελάσσων

Ιππίας Ελάσσων

Πρώιμος σωκρατικός διάλογος του Πλάτωνα με θέμα τον ψευδή...

Πορτραίτα του Σωκράτη

Πορτραίτα του Σωκράτη

Η εικόνα του Σωκράτη όπως σώζεται από τα αντίγραφα γλυπτών...